22/10/07

Ένα μικρό δώρο

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μία λέξη που μέρα με τη μέρα τη μισώ όλο και περισσότερο. Είναι από εκείνες τις πρώτες λέξεις που μάθαμε όταν ήμασταν παιδιά. Που σαν την ακούγαμε μας πλημμύριζε χαρά και το βράδυ δεν κοιμόμασταν από ευτυχία. Είναι μια λέξη που ακόμα και σήμερα συνοδεύει στιγμές ξεχωριστές, στιγμές αγάπης, μια ευχή, ένα χαμόγελο, μια συγκίνηση.
Δεν θέλω πια να την ακούω. Ο ήχος της με απειλεί. Το χαμόγελο που τη συνοδεύει μου φέρνει οργή.
ΔΩΡΟ
Πάνω σε αυτή τη λέξη, χτίζεται εδώ και δεκαετίες ένα μοντέλο υποκρισίας και παρακμής.
"Κερδίσατε ένα δώρο"
"Συμπληρώστε τα στοιχεία σας για να παραλάβετε το δώρο σας"
"Ποιό από όλα τα δώρα διαλέγετε;"
"Το δώρο είναι μοναδικό και μόνο για σας".


Πόσες φορές έχετε ακούσει αυτές τις φράσεις; Στο δρόμο, στο τηλέφωνο, στην τηλεόραση, σε κάποιο μεγάλο κατάστημα;
Τις περισσότερες φορές προσπερνάτε γιατί είστε υποψιασμένοι. Άλλες πάλι σταματάτε και το δέχεστε με ευχαρίστηση, ίσως και ευγνωμοσύνη.
Και όμως, πόσες φορές έχετε αναρωτηθεί «τι μου λέει τώρα αυτός-η».

Την περασμένη εβδομάδα πέρασα από ένα γνωστό εμπορικό κέντρο. Καθώς χάζευα στη βιτρίνα ενός βιβλιοπωλείου, ακούω από δίπλα μου μια κοπέλα να μου λέει:
- Αυτό είναι για σας.
Κρατούσε ένα στυλό στα χέρια της, δεν θάλεγα φτηνό, και στο στήθος της είχε καρφιτσωμένη μια καρτέλα με το σήμα μιας εμπορικής μάρκας.
- Τι εννοείτε;
- Είναι δικό σας, σας το κάνουμε δώρο.
- Δώρο;
- Ναι δώρο.
- Ευχαριστώ πολύ.
Μου το δίνει, το παίρνω της λέω «γειά» και κάνω να ξεκινήσω.
- Ε που πάτε;
- Δεν μου είπατε ότι το αντάλλαγμα για το δώρο σας είναι να σας πω πού πάω.
Εκεί η μικρή άλλαξε ύφος.
- Τι λές άνθρωπέ μου; Πήγαινε όπου θέλεις αλλά δώσε μου πίσω τώρα το στυλό.
- Το δώρο;
- Ναι ρε το δώρο.
- Και αν δεν στο δώσω;
- Θα βάλω τις φωνές να έρθει η αστυνομία.
- Λοιπόν θα σου δώσω το στυλό, αλλά θα μου αφιερώσεις ένα λεπτό. Μονάχα ένα.
- Τρελός είσαι άνθρωπέ μου;
- Μπορεί. Λοιπόν, μου δίνεις ένα λεπτό, σου δίνω το στυλό. Έγινε;
- Άντε να δούμε. Το λεπτό ξεκίνησε.
- Πάμε μέσα.
- Πού;
- Στο βιβλιοπωλείο.
- Τι να κάνουμε;
- Θα δεις.
Μπαίνουμε μέσα, βρίσκω ένα πωλητή τον ρωτάω χαμηλόφωνα αυτό που θέλω και στη συνέχεια μαζί με τη μικρή κατεβαίνουμε στο υπόγειο.
- Που με πας παλαβέ;
Δεν της απαντώ. Βρίσκω αυτό που θέλω, γυρίζω στα γρήγορα τις σελίδες και της παραδίδω το ογκόδες βιβλίο ανοιχτό στη σελίδα 405.
- Διάβασε δυνατά.
- Τι να διαβάσω;
- Εκεί κάτω αριστερά.
- Πού;
- Κάτω από τη λέξη «δωρισμός».
- Δώρο. Ότι προσφέρεται…
- Δυνατά να σε ακούω.
- Δώρο. Ότι προσφέρεται χωρίς αμοιβή…
Προσποιούμαι τον νευριασμένο.
- Κοπέλα μου με κοροϊδεύεις; Δεν έχεις φωνή; Δυνατά σου λέω. Γιατί τώρα θα καλέσω εγώ την αστυνομία. Τ’ ΑΚΟΥΣ;
Ψαρώνει. Παίρνει βαθιά ανάσα και αρχίζει σχεδόν να ξεφωνίζει:
ΔΩΡΟ. ΟΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΑΜΟΙΒΗ, ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ, Ή ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΑΝΤΑΠΟΔΩΣΗΣ, ΟΤΙ ΧΑΡΙΖΕΤΑΙ…*
- Σταμάτα με ξεκούφανες. Αρκεί.
Δείχνει σαστισμένη. Δυό πελάτες δίπλα κοιτούν περίεργα. Παίρνω το βιβλίο από τα χέρια της, το πάω στο ταμείο, πληρώνω, ανεβαίνω τα σκαλιά και λίγο πιο πίσω ακολουθεί.
Στην έξοδο, βγάζω το στυλό από την τσέπη μου και της τον δίνω. Μαζί με το βιβλίο.
- Σε ευχαριστώ.
- Γειά χαρά.
Καθώς έφευγε σκεφτόμουνα πως δεν θα μάθω ποτέ αν της άρεσε η αφιέρωση που της έγραψα.

*Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, Μανόλη Τριανταφυλλίδη.

3 σχόλια:

Σεμέλη είπε...

Αυτό που έδωσες ήταν αίνιγμα και δώρο.
Και κάθε δώρο κρύβει μέσα του ένα αίνιγμα.
Είναι έντιμα επιθυμητό ή όχι;
Δίνει γνήσια χαρά ή όχι;
Μήπως το πιο εκλεκτό δώρο είναι η δωρεά;
Άραγε αυτός που δίνει δώρο διδάσκει ταυτοχρόνως;

Εχθές έλαβα κάτι που θα το επιστρέψω.
Η γνώση όμως που μου άφησε ήταν δώρο, και πολύτιμο μάλιστα!

Σε ευχαριστώ Δημήτρη!

glenn είπε...

Έχεις απόλυτο δίκιο. Πράγματι δεν το είχα σκεφτεί ότι μια τόσο υπέροχη λέξη έχει μετατραπεί σε παγίδα. Τι να κάνει και η καημένη η κοπελίτσα; Αυτά της λέν, έτσι την εκπαιδεύουν οι "μάνατζερς" της συμφοράς, αυτά λέει.

Αλλά ας θυμόμαστε και μια παλιά φράση: Φοβού τους Δαναούς...

Dr Moshe είπε...

Αγαπητέ μου κ. Αλικάκο,

Νομίζω ότι διδάξατε κάτι χρήσιμο στη συνομιλήτριά σας. Ότι το δώρο είναι παραχώρηση και αυτό είναι μια αλήθεια που δεν μπορούμε να προσπεράσουμε χωρίς να το αλλοιώσουμε.

Δεν ξέρω αν είναι περιττό ή μη λεξικογραφικό, όμως δεν θα έβρισκα ορισμό πιο επιτυχημένο από λίγους στίχους τού Οδ. Ελύτη στο Φωτόδεντρο:

Όμως ας φανταστούμε σ' ένα παλαιών καιρών αλώνι
που μπορεί να 'ναι και σε πολυκατοικία ότι παίζουνε
παιδιά και ότι αυτός που χάνει

Πρέπει σύμφωνα με τους κανονισμούς να πει στους άλλους και να δώσει μιαν αλήθεια

Oπόταν βρίσκονται στο τέλος όλοι να κρατούν στο χέρι τους ένα μικρό

Δώρο ασημένιο ποίημα.


Σας εύχομαι από καρδιάς καλή συνέχεια.