6/10/12

ΜΙΣΟΣ

Οι μεν βλέπουν και καταγγέλλουν «μίσος στον αριστερό και τον κομμουνιστή». Οι άλλοι βλέπουν και καταγγέλλουν «μίσος στον Έλληνα» (τον χρυσαυγίτη, εννοούν). Εδώ είναι η διαφορά μας. Και οι δύο δεν μπορούν να αντιληφθούν  ότι υπάρχουν άνθρωποι που ΔΕΝ μισούν. Δεν μισούν ούτε τους κομμουνιστές ούτε και τους χρυσαυγίτες (ναι, ούτε κι αυτούς). Δεν έχει καμία σχέση με χριστιανική αγάπη αυτό. Εξηγούμαι:

Οι άνθρωποι είναι σαν τα ζυμάρια, πλάθονται. Πότε πλάθονται σωστά και πότε λάθος. Σωστά πλάθονται από τις καλές ιδέες. Λάθος, από τις κακές. Κακή είναι κάθε ιδέα που ασπάζεται ή φλερτάρει με ολοκληρωτικές μεθόδους και πρακτικές. Σωστή είναι η ιδέα που υπηρετεί την ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων, την ελευθερία, τη δημοκρατία κοκ. Και εδώ συμβαίνει το εξής θαυμαστό: ενώ οι ιδέες είναι αυτές που είναι, οι άνθρωποι ΑΛΛΑΖΟΥΝ. Θες μέσα από την παιδεία, θες μέσα από την οικογένεια, θες μέσα από τον διάλογο, θες μέσα από όλα; Πάντως η ιστορία έχει δείξει ότι οι άνθρωποι κάτω υπό προϋποθέσεις αλλάζουν. Δεν μας ενδιαφέρουν εδώ τα κίνητρα. (Δεν εξετάζουμε το θέμα στην ηθική, αλλά στην κοινωνική-πολιτική του διάσταση). Πώς λοιπόν να μισήσω ένα δυναμικό πολιτικό ον, όπως είναι ο άνθρωπος; Ποιο είναι το κίνητρό μου για να ανοίξω με ένα καδρόνι το κεφάλι ενός χρυσαυγίτη ή ενός κομμουνιστή; Μήπως στο βάθος κρύβεται η ίδια απάνθρωπη και ολοκληρωτική ιδέα την οποία καταδικάζω;
Μένω απαθής λοιπόν; Όχι βέβαια. Τι κάνω; Αυτό κάνω: Προσπαθώ να ξεριζώσω τα αίτια που γεννούν αυτό το μίσος μέσα του και το οποίο προσπαθεί να διασπείρει και στους άλλους. Ποια είναι αυτά τα αίτια; Είναι η άγνοια, ο ανορθολογισμός, η έλλειψη παιδείας, κουλτούρας, πολιτισμού… Φτάνουν αυτά; Όχι. Το μπαλάκι πέφτει τώρα στην πολιτεία. Στους νόμους και την εφαρμογή τους, στους θεσμούς, στην εύρυθμη λειτουργία του κράτους και κυρίως σε αυτό: στην αποφυγή της αδικίας. Η αδικία γεννάει τέρατα και κάνει το πρόβατο λύκο και την παρθένα πόρνη.
Έτσι, και σε βάθος χρόνου χτίζω μια κοινωνία συνθέσεων που δεν συμφωνούν όλοι σε αυτό που πιστεύω εγώ, αλλά συμφωνούν ΟΛΟΙ ότι έχω δικαίωμα να το πιστεύω χωρίς να με απειλεί ούτε το κόκκινο ούτε το μαύρο στειλιάρι, καθώς πια έχει απαξιωθεί ως τρόπος να λύνουμε τις διαφορές μας.
Δεν πιστεύω στο «ταξικό μίσος», έννοια άλλωστε άγνωστη σε όλους τους πολιτισμούς και τις φιλοσοφίες που άγγιξαν κορυφές. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ανοχή στην αυθαιρεσία του εργοδότη, ούτε κατάργηση του δικαιώματος της αντίδρασης του εργαζόμενου. Είναι άλλο πράγμα όμως να θες να τον συνθλίψεις και άλλο να προσπαθείς να τον πείσεις ότι έχεις δίκιο και ότι το δίκιο σου δύναται να συμφέρει και εκείνον. Γιατί πρέπει να συμφέρει και εκείνον, ειδάλλως αν δεν τον συμφέρει κλείνει το μέσο παραγωγής. Εκείνος πάει διακοπές και συ στο ταμείο ανεργίας. Άλλωστε η διεθνής εμπειρία μάς δείχνει ότι το φαινόμενο του εργοδότη δυνάστη ανήκει σε μια εποχή που σιγά σιγά κλείνει τον κύκλο της. Στις σοβαρές χώρες της δύσης ξεπηδούν νέα μοντέλα επιχειρήσεων που σέβονται το μόχθο του εργαζόμενου και το ανταμείβουν ανάλογα. Το φαινόμενο του κολοσσού που λέγεται Google είναι μόνο η αρχή. Και τέλος, το ταξικό μίσος προέρχεται από την πίστη ότι «από δω είναι οι καλοί και από κει οι κακοί». Αυτή η μανιχαϊστική θεώρηση, η οποία έχει καθαρά χριστιανικές ρίζες, βλέπει την κοινωνία και τον άνθρωπο σε ένα διαρκή πόλεμο με τον συνάνθρωπο. Ποιες κοινωνίες πήγαν μπροστά βρισκόμενες σε μόνιμη κατάσταση πολέμου; Και πότε το «καλό» στέφθηκε νικητής έναντι του «κακού»; Και τι σημαίνει «καλό και κακό»; Εντάξει, όμορφο παραμύθι η Βίβλος, αλλά υπάρχουν και πιο σοβαρά αναγνώσματα.
Δεν πιστεύω στο βιολογικό-εθνικό-φυλετικό μίσος. Ο Καβάφης, ο Σεφέρης, ο Σολωμός και τόσοι άλλοι, περιέγραψαν την ελληνικότητα με μία λέξη που δεν έχει καμία σχέση ούτε με γεωγραφίες ούτε με ταξικές καθαρότητες, ούτε με… αίματα. ΙΔΙΟΤΗΤΑ είναι, είπαν. «Υπήρξεν έτι το άριστον εκείνο, Ελληνικός— ιδιότητα δεν έχ' η ανθρωπότης τιμιοτέραν». Ο Σεφέρης είπε περισσότερα… αλλά είπε τα ίδια με άλλα λόγια: «Τον ελληνικό ελληνισμό, κάποτε οι καλύτεροι από μας τον διαισθάνουνται». Ο Σολωμός το είπε αλλιώς και σε άλλο επίπεδο: «Να νοσταλγείς τον τόπο σου, ζώντας στον τόπο σου, τίποτε δεν είναι πιο πικρό». Ποια είναι η νοσταλγία και τι διαισθάνονται; Το χρώμα του δέρματος και το «υπηκοότητα ελληνική» στην αστυνομική ταυτότητα; Θα τρελαθούμε πατριώτες; Μιλάνε για κείνο τον τρόπο που αντιλαμβάνονται οι έλληνες τον κόσμο και τα φαινόμενα, από τον Όμηρο του «Δακρυόεν γελάν» (λέγεται και "χαρμολύπη" – μέχρι τη χαρά με τη λύπη συμφιλίωσαν οι έλληνες!) μέχρι τον Ελύτη του:
«ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ στο πέτρινο πεζούλι
 αντίκρυ του πελάγους η Μυρτώ να στέκει».
Αυτό λέγεται Ελλάδα και ελληνικότητα, ελληναράδες μου.
Και έτσι ανεβαίνει ο άνθρωπος τα σκαλοπάτια του πολιτισμού, επαναστάτες μου.


Δεν υπάρχουν σχόλια: