30/6/13

Αφήστε τους να μιλάνε.

Είναι ωραίο οι άνθρωποι να λένε πράγματα. Να μιλάνε, δηλαδή, να βγάζουν τα εσώψυχά τους. Να λέει ό,τι θέλει ο Βορίδης, να λέει ό,τι θέλει ο Γεωργιάδης, να λέει ό,τι θέλει ο Πάγκαλος, ο Κουτσούμπας και ο Μιχαλολιάκος.
Και είναι ωραίο όχι μόνο να λένε ό,τι θέλουν αυτοί, αλλά και οι άλλοι που σπεύδουν να τους διορθώσουν, να τους επιτεθούν, να τους απαξιώσουν. 

Ενθαρρύνετε τους ανθρώπους να μιλήσουν, να πουν σοφίες ή ανοησίες, ή ακόμα και να εκτοξεύσουν απειλές. Όταν οι άνθρωποι είναι ανοιχτά βιβλία (αυτό έχει σημασία) η δημοκρατία δεν κινδυνεύει. Τίποτα δεν κινδυνεύει. 
Όπως ακριβώς και σε μια φαμελιά. Όταν σύζυγοι, γονείς και παιδιά μιλάνε, διαφωνούν, συμφωνούν, συγκρούονται, ομονοούν… και πάλι απ’ την αρχή, το δίχτυ προστασίας που απλώνεται μπροστά τους είναι αυτό: 
Η αποκάλυψη των ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ.

Η ιστορία δεν γέμισε αίμα και δάκρυα από λόγια που ειπώθηκαν καθαρά και ξάστερα. Αλλά από λόγια και σκέψεις που δεν εκτονώθηκαν την ώρα που έπρεπε.

23/6/13

Το φως είναι εκεί έξω.

Αυτή η φωτογραφία ΔΕΝ είναι τραβηγμένη μέρα. Είναι ΝΥΧΤΑ. Ώρα 1.17 μετά τα μεσάνυχτα!
Και όμως ΕΙΝΑΙ δυνατόν όταν υπάρχει ένα ελάχιστο φεγγάρι ή ακόμα και το φως των άστρων.
Το φως είναι εκεί έξω, ακόμα και στο σκοτάδι. Εμείς δεν το βλέπουμε.


(Για τους πιο ειδικούς: χρόνος έκθεσης 25 δευτ., f/2.8, ISO 3200)

20/6/13

Με φλας ή χωρίς;

Χθες βράδυ είχα πάει στην Πλάκα με δυο φίλους. Μια παρέα δίπλα μας, γύρω στα 35, αναλύει και σχολιάζει την επικαιρότητα. Ακούγονται λέξεις όπως κρεμάλα, προδότες, Γουδί, οι εβραίοι φταίνε, μας ζηλεύουν, κοκ. 
Κάποια στιγμή σηκώνεται ένας από την παρέα να βγάλει φωτογραφίες την Ακρόπολη έτσι όπως είναι όμορφα φωτισμένη το βράδυ. Πατάει μερικά κλικ αλλά σε λίγο παραπονιέται «ωχ τελειώνει η μπαταρία…». 
Παρεμβαίνω για να βοηθήσω την κατάσταση. «Δεν είναι ανάγκη να έχεις ανοιχτό το φλας και να σπαταλάς την μπαταρία. Μπορείς να φωτογραφίσεις την Ακρόπολη και ΧΩΡΙΣ φλας»*. Με κοίταξαν με απορία όλοι. Πετάχτηκε ένας.

- Μα τι λες ρε φίλε; Γι’ αυτό υπάρχει το φλας, για να βγάζουμε φωτογραφίες τη νύχτα.
- Σωστά. Αλλά αυτή είναι η ΜΙΣΗ αλήθεια. Η άλλη μισή λέει ότι το φως ενός φλας μπορεί να φωτίσει ένα αντικείμενο ΕΛΑΧΙΣΤΑ μέτρα από τη φωτογραφική μηχανή. Από εδώ που είμαστε δεν μπορεί να την φωτίσει. 
- ΕΠΙΜΕΝΩ, το φλας υπάρχει για να βγάζουμε φωτογραφίες τη νύχτα. 
Εκεί πετάχτηκε άλλος ένας πονηρός από την παρέα. 
- Αν όμως ήμασταν πιο κοντά δεν θα την φώτιζε;
- Η Ακρόπολη έτσι κι αλλιώς είναι φωτισμένη από μόνη της. Δεν περιμένει από κανέναν μας να τη φωτίσει. Όσο και να πλησιάσει κανείς το δικό μας φως περισσεύει.

Κάπου εκεί άνοιξε η κουβέντα. Είπαμε πολλά και χωρίσαμε. Δεν κατάφερα να τους πείσω για το αυτονόητο. Στο δρόμο σκεφτόμουν πόσα αυτονόητα αδυνατούμε να δούμε και να καταλάβουμε κολλημένοι σε έναν γενικό κανόνα σκέτη πλάνη. 

* (Αυτό ισχύει για κάθε φωτογράφιση αντικειμένου-προσώπου που φωτίζεται, ή έχει δικό του φως, ακόμα και στο ΑΠΟΛΥΤΟ σκοτάδι)

12/6/13

ΕΡΤ. Από παρθένα κόρη, πόρνη.

Θα σου πω εγώ τι ήταν η ΕΡΤ. Έτσι όπως την έζησα. 
Υπάρχει μια ξένη λέξη, γνωστή σε όλους: SOS. 
Ξέρεις τι σημαίνει αυτή η λέξη; Αμ δεν ξέρεις. Άκου.

Κάθε βράδυ που γινόταν ο προγραμματισμός της επόμενης μέρας, δηλαδή ποια θέματα θα καλυφθούν (θα γίνουν ρεπορτάζ), υπήρχε δίπλα από κάποια θέματα η λέξη SOS. Ήταν το ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΟ που χαρακτήριζε όχι τη σπουδαιότητα ενός θέματος, αλλά τη σπουδαιότητα αυτού που το έδινε. Ήταν τα λεγόμενα θέματα «παραγγελιές».

Παράδειγμα: Ερχόταν ένα χαρτί π.χ. από τον Πρόεδρο της ΕΡΤ που έλεγε «να καλυφθεί αυτό το θέμα και να παίξει στο κεντρικό δελτίο». Τα θέματα παραγγελιές (SOS) ήταν συνήθως ΑΣΗΜΑΝΤΑ (αν ήταν σημαντικά τα είχε αξιολογήσει ήδη ο αρχισυντάκτης βάρδιας). Και όταν λέμε ασήμαντα ας βάλει ό,τι θέλει ο νους σας (από ασήμαντες κομματικές εκδηλώσεις, μέχρι Γιορτή του Μελιού στην Άνω Παναγιά). Από κει και πέρα τα πράγματα έπαιρναν το δρόμο τους. Το (ασήμαντο) SOS του προέδρου ήταν η απόλυτη εντολή στην ΕΡΤ. Κλαρίνο όλοι.

Βέβαια ο Πρόεδρος ή ο Γενικός ή ο γνωστός παρουσιαστής δεν είχαν, τις περισσότερες φορές, άμεση σχέση με αυτό που ζητούσαν, αλλά ήταν παραγγελιές τρίτων (υπουργοί, βουλευτές, δήμαρχοι, επιχειρηματίες κοκ.). Θελήματα έκαναν οι άνθρωποι και δημόσιες σχέσεις. 
Δικαίωμα σε παραγγελιές (εκτός από τους παραπάνω) έφτασαν να έχουν κάτι απίθανοι τύποι: συνδικαλιστές, μεγαλοπαράγοντες, ακόμα και κομματικά στελέχη που απευθείας σήκωναν το τηλέφωνο και απαιτούσαν.

Αυτό που έβλεπε ο τηλεθεατής στα δελτία ειδήσεων και στις ενημερωτικές εκπομπές ήταν σε μεγάλο βαθμό θέματα SOS. Έβλεπε ο πολίτης την παρουσίαση μιας έκθεσης ζωγραφικής και χαιρόταν ότι «η ΕΡΤ βρίσκεται κοντά στην τέχνη και τον πολιτισμό». Ο πολίτης όμως δεν έμαθε ποτέ γιατί παρουσιαζόταν αυτή η έκθεση και όχι κάποια άλλη. Αυτή η συναυλία και όχι κάποια άλλη. Αυτή η παρουσίαση βιβλίου και όχι κάποια άλλη. Αυτό το πολιτιστικό δρώμενο και όχι κάποιο άλλο. Αυτή η ομιλία βουλευτή και όχι κάποιου άλλου. Δεν έμαθε γιατί δεν ήξερε.

Η επιλογή θεμάτων ήταν το αποτέλεσμα ενός παρασκηνίου γνωστού σε ΟΛΟΥΣ στην «δημόσια τηλεόραση». Κανείς δεν μιλούσε για τον απλούστατο λόγο ότι με αυτόν τον τρόπο όλοι έκαναν τη δουλειά τους. Και οι πάνω και οι κάτω.
Η κεφαλή του συστήματος ήταν ο εκάστοτε υπουργός τύπου. Ήταν αυτός που επέλεγε τις διοικήσεις οι οποίες με τη σειρά τους έκαναν τα πάντα όχι μόνο να μην δυσαρεστήσουν αυτόν, αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Έπρεπε να κρατούν ισορροπίες γι’ αυτό και έτρεμαν τη γκρίνια (ή και τις καταγγελίες) των κομμάτων. Άλλωστε τα κόμματα συνομιλούσαν μαζί τους. Τους είχαν ανάγκη. Και εκείνοι εκείνα. Η φράση «το ΚΚΕ (ή το ΠΑΣΟΚ ή Ο ΣΥΡΙΖΑ ή ΝΔ κοκ) θέλει συνεργείο» ήταν κλισέ στην αίθουσα σύνταξης. Αφού το κόμμα ήθελε τηλεοπτική κάλυψη, η δημοσιογραφική αξιολόγηση περίσσευε. Ποτέ άλλοτε ο δημοσιογράφος δεν ένιωσε πιο διακοσμητικός όσο στην ΕΡΤ. Αλλά, είπαμε, ο λαός έβλεπε την παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του ποιητή κ. Ανύπαρκτου και αναφωνούσε: «να το σοβαρό κανάλι!».

Κάποια στιγμή τόλμησα να βάλω μια σημαντική πολιτιστική εκδήλωση με θέμα τον Καβάφη. Μόλις το είδε ο προϊστάμενος με κοίταξε έκπληκτος και ρώτησε: «ποιος έδωσε αυτό θέμα;». «ΕΓΩ, γιατί αξιολόγησα ότι είναι σπουδαία εκδήλωση», του απάντησα. «Καλά, αν βρούμε συνεργείο να πάμε». Συνεργείο βέβαια δεν βρέθηκε ποτέ. Γιατί το θέμα δεν ήταν SOS. Δεν είχε έρθει από ψηλά.

Αυτή ήταν η κατάσταση στην ΕΡΤ. Οι παλιοί, αυτοί που δεν φοβούνται να μιλήσουν, έχουν να πουν πολλά. Ρωτήστε τους. Κάποτε ήρθε ένας νέος διευθυντής με όρεξη και πρόγραμμα να βάλει τάξη στην αταξία. Έτσι έλεγε. Την πρώτη μέρα της θητείας του καθώς ήταν σε εξέλιξη το δελτίο ειδήσεων, η πραγματική διοίκηση της ΕΡΤ (οι συνδικαλιστές-άλλη πληγή αυτή) του «έριξε μαύρο» (σταμάτησαν για λίγα δευτερόλεπτα την εκπομπή σήματος-μαύρο στην οθόνη). Ήταν το σήμα και η προειδοποίηση: «κουμάντο εδώ κάνουμε εμείς και κάτσε φρόνιμα». Και όντως έκατσε φρόνιμα. Βρείτε τον και ρωτήστε τον να σας τα πει.

Όλοι ασέλγησαν στην ΕΡΤ. Η δημόσια τηλεόραση ξεκίνησε ως μια παρθένα κόρη, και στο τέλος κατάντησε πόρνη. Όλοι υπήρξαν πελάτες της. 
Την ΕΡΤ δεν την έκλεισε κανείς. ΠΕΘΑΝΕ. Από αλλεπάλληλους βιασμούς. 
ΟΛΩΝ.
Φώναζε η καημένη SOS, αλλά δεν την άκουγε κανείς.

11/6/13

Πούστης.

Η ελληνική γλώσσα είναι τόσο σοφή, γι’ αυτό είναι τόσο πλούσια. 
Η λέξη "πούστης" δεν σημαίνει μόνο αυτό που σημαίνει: την σεξουαλική ιδιαιτερότητα ενός αρσενικού (άνδρας ομοφυλόφιλος).
Στη γλώσσα μας, η λέξη, έσπασε τα όρια αυτού του ορισμού και πήγε παραπέρα. Σημαίνει και τον ανέντιμο άνθρωπο (βλ. λεξ. Μπαμπινιώτη), τον χωρίς μπέσα, τον ύπουλο, τον θρασύδειλο, κοκ. 
Εκφράσεις, που χρησιμοποιούμε όλοι μας, του τύπου: «μου φέρθηκε πούστικα», «μην κάνεις πουστιές», «με κορόιδεψε ο πούστης» κοκ (βλ. λεξ. Τριανταφυλλίδη) δείχνουν αυτό ακριβώς: πως ο λαός έδωσε μεγαλύτερη σημασία στη συμπεριφορά παρά στην καταγγελία της ερωτική επιλογής.
(Βέβαια το ερώτημα γιατί από τη συγκεκριμένη λέξη (και όχι από άλλη) καταλήξαμε σε αυτή την ερμηνεία, παραμένει. Ίσως θα έπρεπε να μελετήσουμε το ρόλο της ηδονής, ή της φιληδονίας, στην ανθρώπινη συμπεριφορά και πώς την επηρεάζει. Αλλά ξεφεύγουμε.)
Υπό αυτήν την έννοια πούστης δεν είναι μόνο ο ξεπεσμένος ομοφυλόφιλος που γυροφέρνει εκχυδαΐζοντας την ιδιαιτερότητά του, αλλά και ο κάθε ξεπεσμένος. Η λέξη παραπέμπει σε κάθε συμπεριφορά που μεγαλώνει την απόσταση από αξίες και αρετές: ειλικρίνεια, εντιμότητα, θάρρος, αυτοπειθαρχία (λέγεται και αξιοπρέπεια). 
Είμαστε νομίζω τώρα σε θέση να οδηγηθούμε άφοβα στο ακόλουθο ασφαλές συμπέρασμα: 
Γιόμισε ο τόπος πούστηδες!

(Προσοχή: ο αριθμός τους δεν άλλαξε. Απλά τώρα είναι πρώτο τραπέζι πίστα)

2/6/13

Ετών 95.

- Γιατί χαλάς το φιλμ παιδάκι μου; Θα με βάλεις σκιάχτρο στ’ αμπέλι;
- Δεν έχουν φιλμ τώρα οι μηχανές γιαγιά.
- Δεν έχουν;;; (σκέφτεται) Πάει χάλασε ο κόσμος παιδάκι μου.

Κατερίνα Γιαννούμπα – ετών 95 (γεν. 1918). Εργάζεται στο εστιατόριο του γαμπρού της. Το μεσημέρι κάνει διάλειμμα, τρώει, και πίνει τον καφέ της διαβάζοντας εφημερίδα. (Σύνορα νομού Αρκαδίας-Λακωνίας. Εστιατόριο "Αρδάμης")