27/10/13

Εδώ γράφτηκε ιστορία.

Προσπερνώντας τις ανόητες, κάθε χρόνο, αναφορές περί του «ποιος είπε το ΟΧΙ», ξεχάσαμε, ή μάλλον δεν μάθαμε ποτέ, ΠΟΥ ειπώθηκε το ΟΧΙ. Τα πάθη, τα μίση και οι διχασμοί δεν μας άφησαν. 
Όλα μπορεί να τα αμφισβητήσει κανείς. Ένα δεν μπορεί να αμφισβητήσει. Ότι στο σπίτι αυτό γράφτηκε μια από τις πιο σημαντικές σελίδες της νεώτερης ιστορίας. Οδός Στρατηγού Δαγκλή 10 και Κεφαλληνίας, Κηφισιά. Το σπίτι του δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά.

Χρόνια τώρα υποστηρίζω ότι αυτό το σπίτι έπρεπε να είναι μουσείο με ευθύνη της πολιτείας. Εκεί που άλλοι λαοί φτιάχνουν μουσεία και "τόπους μνήμης" με αφορμή ασήμαντα (πολλές φορές) ιστορικά γεγονότα, πρόσωπα, πράξεις και τόπους που τα συνδέουν, εμείς έχουμε απεμπολήσει αυτό το προνόμιο στο όνομα μιας διχόνοιας και μιας πολιτικής θολούρας που δεν έχει τελειωμό. 
Η ιστορική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη. Κάποια πρόσωπα, όπως ο Μεταξάς, φορτίζουν ακόμα και μετά από τόσα χρόνια. Όχι άδικα, καθώς υπήρξε δικτάτορας. Η ιστορία όμως δεν είναι άσπρο μαύρο. Ούτε η αγιοποίηση, αλλά ούτε η δαιμονοποίηση είναι δουλειά της ιστορίας. Αλλά και όσων αποτιμούν με νηφαλιότητα τα ιστορικά γεγονότα.

Στο σπίτι του Μεταξά παίχτηκε μια άκρως δραματική σκηνή. Από τις πιο δραματικές της νεοελληνικής ιστορίας. Κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει.
Δεν κρατήθηκαν πρακτικά της κρίσιμης συνάντησης μεταξύ του Ιωάννη Μεταξά και του πρέσβεως της Ιταλίας Εμμανουέλλε Γκράτσι, οπότε δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με απόλυτη ακρίβεια τον διάλογο μεταξύ των δύο ανδρών. Ωστόσο ο ίδιος ο πρέσβης της Ιταλίας Εμμανουέλλε Γκράτσι, από το βιβλίο του «Η αρχή του τέλους - η επιχείρηση κατά της Ελλάδος» γράφει για τη μεγάλη εκείνη στιγμή της Ελληνικής Ιστορίας:

«Μόλις καθίσαμε, και επειδή η ώρα ήταν λίγα λεπτά μετά τις 3, του είπα αμέσως ότι η Κυβέρνησίς μου, μου είχε αναθέσει να το εγχειρίσω προσωπικά ένα κείμενο, που δεν ήτο τίποτε άλλο, παρά το τελεσίγραφον της Ιταλίας προς την Ελλάδα, με το οποίον η Ιταλική Κυβέρνηση απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση των στρατευμάτων της στον Ελληνικό χώρο, από τις 6 π.μ. της 28/10/1940. Ο Μεταξάς άρχισε να το διαβάζει. Μέσα από τα γυαλιά του, έβλεπα τα μάτια του να βουρκώνουν. Όταν τελείωσε την ανάγνωση με κοίταξε κατά πρόσωπο, και με φωνή λυπημένη αλλά σταθερή μου είπε: «Alors, c'est la guerre» (Λοιπόν, έχουμε πόλεμο).»

Οδός Στρατηγού Δαγκλή 10, Κηφισιά.

(Κάθε 28η Οκτωβρίου, το σπίτι είναι ανοιχτό από τις 10 έως τις 2.30 μμ. Τους επισκέπτες υποδέχεται και ξεναγεί η αρχαιολόγος Ιωάννα Φωκά-Μεταξά, εγγονή του Ιωάννη Μεταξά)

22/10/13

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο «παραμύθι» από την απόδειξη του μύθου.

Ήταν 1984 όταν προβλήθηκε αυτή η ταινία («Τα χρόνια της θύελλας»). Ήμουν 17 χρονών παλικαράκι, μαθητής λυκείου. Όταν βγήκα από τον κινηματογράφο, κάπου στα Πατήσια, έτρεχαν ακόμα δάκρυα τα μάτια μου. Η σκηνή του αποχωρισμού στο τέλος, και η άλλη με τον Κατράκη, με στοίχειωσαν για χρόνια.

Ένα χρόνο πριν, ένας αγαπημένος καθηγητής μου – δεν ζει- μας μάζευε στα διαλείμματα και μας μιλούσε για πολιτική. Ήταν "αριστερός" – έτσι γενικά τον θυμάμαι. Από εκείνον άκουσα για πρώτη φορά τις λέξεις «παρακράτος της δεξιάς», «λαϊκή κυριαρχία» και «σοσιαλιστικός παράδεισος». Μου είχε δώσει, θυμάμαι, ένα βιβλίο για την Αλβανία που μιλούσε για την «κοινωνική δικαιοσύνη» στη χώρα και τα «άλματα προόδου» που είχε κάνει. Δεν θυμάμαι τίτλο (εκδ. Σύγχρονη Εποχή), θυμάμαι όμως καλά ότι περίμενα πως και πως να τελειώσω το σχολείο να πάω να ζήσω στην Αλβανία. Λίγο αργότερα άλλαξα άποψη. Διάβασα το «Ο Σοβιετικός τρόπος ζωής» (αυτό στη φώτο - το βρήκα χθες τυχαία σε ένα μπαούλο στο πατρικό μου - το είχε κρύψει η μάνα μου) και τα Τίρανα αντικαταστάθηκαν από τη Μόσχα. Τόσο με είχε επηρεάσει.

Μετά ήρθε η ταινία. Και μετά ήρθε ο «Αμάρμπεης». Ο Καπετάνιος της 13ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Θεόδωρος Καλλίνος. Τον γνώρισα τυχαία σε ένα κουρείο. Το γραφείο του ήταν στη Σωκράτους, απέναντι από το παλιό εφετείο. Εκεί έμπαιναν και έβγαιναν παλιοί αντάρτες και καπεταναίοι. Και εγώ καθόμουν σε μια γωνία και με το στόμα ανοιχτό ρουφούσα ιστορίες της Αντίστασης.

Λένε ότι στην εφηβεία τυπώνεται ο δεύτερος κώδικας στο μυαλό του ανθρώπου. Αυτός παραπάνω ήταν, με δυο λόγια. Ο πρώτος ήταν άλλης «ποιότητας». Κατάγομαι από δεξιά οικογένεια. Και από μάνα και από πατέρα. Από μικρός άκουγα ιστορίες για τους «κακούς κομμουνιστές» που κυνηγούσαν τους συγγενείς μου. Ο παππούς μου «πήδηξε από το παράθυρο όταν μπήκαν οι αντάρτες στο σπίτι να τον πιάσουν και έτρεξε σαν άνεμος να χαθεί». Τον θείο της μάνας μου, ένστολο της χωροφυλακής, «τον σκότωσε η ΟΠΛΑ» (εκτελεστικό όργανο του ΚΚΕ) στον Κολωνό. Τέτοια άκουγα μικρός, και από τα δύο σόγια. 
Η σύγκρουση μέσα μου ήταν μοιραία. Αλλά πάντα ο νέος κώδικας εγγράφεται πάνω από τον παλαιό. (Αλλά και εκείνος ο παλιός δεν εξαφανίζεται τελείως…)

Στα 18 μου ήταν έτοιμος πια για τη δική μου επανάσταση. Ύψωσα ανάστημα απέναντι στο δεξιό παρελθόν της οικογένειάς μου. “Κάντε στην άκρη να περάσει ο «αριστερός αλικάκος»”. Οικογενειακό σκάνδαλο! 
Θυμάμαι τη μακαρίτισσα τη γιαγιά μου από τη Μάνη να λέει στον πατέρα μου: «αν είχα γιο κουμμουνιστή θα τον έδιωχνα από το σπίτι». Μπροστά μου. Ο πατέρας μου ένα ράκος με την κατάντια μου. Λίγους μήνες πριν είχε έρθει στο συντηρητικό σχολείο που πήγαινα και είχε ζητήσει τη βοήθεια των καθηγητών. «Χάνω το παιδί μου. Διαβάζει μόνο Μαρξ και Λένιν», τους είπε. Βρέθηκε ένας φωτισμένος και κάπως τον ηρέμησε: «μην ανησυχείτε, ας τους διαβάζει, θα βρει το δρόμο του…».

Και τον βρήκα. Στα χρόνια που πέρασαν ήρθαν τα πάνω κάτω μέσα μου. Μεγάλη ιστορία το πώς - άλλη φορά... Σημασία έχει ότι κατάφερα, σιγά σιγά, να μπορώ να διαβάζω ή να ακούω οποιαδήποτε άποψη από οποιοδήποτε χώρο (πολιτικό, θρησκευτικό, κοκ), όσο «τρελή» και να είναι, χωρίς να ταράζομαι. Υπό μια προϋπόθεση: να μην περιέχει «απόδειξη». Τι εννοώ; Ενώ μπορούσα να ακούσω ατάραχος την άποψη ότι, για παράδειγμα, ο Ιησούς περπάτησε στο νερό, δεν μπορούσα να ακούσω τις «αποδείξεις» γι’ αυτό. Ενώ μπορούσα να διαβάσω ατάραχος την άποψη ότι υπάρχουν καλικάτζαροι, προσπερνούσα θυμωμένος το κεφάλαιο των «αποδείξεων».

Σήμερα πια λατρεύω τους παραμυθάδες και τα παραμύθια τους. Το μύθο δηλαδή που γνωρίζει ότι είναι μύθος. Και μισώ οποιαδήποτε προσπάθεια εξορθολογισμού τους. Μπορώ να ακούσω «τέρατα» με μεγάλη ευχαρίστηση, κι αν έχουν και παιδαγωγικό χαρακτήρα, ή έστω ψυχαγωγικό, με ακόμη μεγαλύτερη. Μην αρχίσεις όμως τα «επιχειρήματα» και τις «αποδείξεις». Θα με κακοκαρδίσεις. Και στο τέλος θα τα σπάσουμε.

Θέλω να μείνω εκεί, στην αθωότητα των πρώτων μου μύθων. Στην επιθυμία μου να ζήσω στα Τίρανα και τη Μόσχα. Στους «επίγειους παραδείσους» της εφηβείας μου. Και αυτούς, και τους άλλους κόσμους των καπεταναίων με τα τρομερά κατορθώματά τους, κάτι από άνθρωπο κάτι από Διγενή. Και στην ταινία με τον Κατράκη, με τους «καλούς» από δω και τους «κακούς» από κει. Αλλά και τις άλλες τις παιδικές ιστορίες, με τους «κακούς κομμουνιστές», τον «καλό χωροφύλακα» θείο μου και τον παππού μου που «είχε φτερά στα πόδια».

Όλους και όλα έτσι θέλω να τα θυμάμαι. Μην υψώνεις λοιπόν το δάκτυλο προσφέροντας «αποδείξεις», σε παρακαλώ.
Γιατί δεν υπάρχει μεγαλύτερο «παραμύθι» από την απόδειξη του μύθου. Και είναι παραμύθι κακογραμμένο και αντιπαιδαγωγικό. Ανόητο και ανέντιμο. Χυδαίο και απάνθρωπο. 
Ένα καλό παραμύθι δεν σου ζητάει τίποτα. Παρά μόνο να προστατέψεις το ψέμα του.
Αυτός κι αν είναι αγώνας!

Σεβασμός στους αυτόχειρες.

Δεν ξέρω πόσοι αυτοκτόνησαν την τελευταία 3ετία. Πρέπει να είναι αρκετοί. Ξέρω επίσης ότι πριν από αυτήν δεν είχε αυτοκτονήσει «κανένας». Όχι γιατί δεν αυτοκτόνησε (εκατοντάδες κάθε χρόνο) αλλά γιατί δεν έγινε ΠΟΤΕ καμία αναφορά σε αυτούς. 
Σεβασμός στους αυτόχειρες. Μεγαλύτερος σεβασμός σε αυτούς που δεν γράφτηκε ούτε ένα μονόστηλο. ΠΟΤΕ.

(Κρατήστε το αυτό και ψάξτε το: δεν υπάρχει δημοσιογράφος που να κάλυψε αυτοκτονία πολίτη ΠΡΙΝ το 2010. ΚΑΝΕΝΑΣ. Γκαραντί.)

18/10/13

«Δεν θέλω ου»

Η μεγαλύτερη πράξη πολιτικής ευπρέπειας και ήθους στη Μεταπολίτευση, ήταν το «δεν θέλω ου» του Γεωργίου Ράλλη, λίγο πριν τις εκλογές του 1981. Αυτού του "παγερού και απόμακρου" ευπατρίδη.

(Για τους νεότερους: Ήταν τότε που το αλαλάζον γαλάζιο πλήθος αποδοκίμαζε τον Ανδρέα Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ με επαναλαμβανόμενα «ουουουου»)

15/10/13

Ο καιρός ΔΕΝ "χαλάει".

«Χαλάει από την Τετάρτη ο καιρός με ισχυρές βροχές…».
Τον κακό σας τον καιρό. 
Ο καιρός ΔΕΝ "χαλάει". Ο καιρός ΑΛΛΑΖΕΙ… 
και καιρός ήταν.

14/10/13

Το Κέντρο, ως αξία, είναι ακρότητα.

Όλες οι δυνάμεις ισορροπούν στο Κέντρο. Το κέντρο είναι το ελάχιστο εκείνο δυνατό σημείο όπου δεν πέφτεις ούτε από δεξιά ούτε από αριστερά. Δεν πέφτεις.

Το κέντρο έχει ως αφετηρία τη φυσική οδηγία. Στη φύση, παρότι κυριαρχούν ακραία φαινόμενα με τάσεις καταστροφής (το λιοντάρι «θέλει» να αφανίσει το ελάφι), η συνέχειά της οφείλεται στο σημείο που συναντώνται και αλληλοεξουδετερώνονται οι αντίρροπες δυνάμεις (θα γεννηθούν λίγα λιοντάρια και πολλά ελάφια). Αποτέλεσμα: ισορροπία.

Το κέντρο είναι στάση ζωής. Ούτε πολύ ούτε λίγο. Το κέντρο πολεμάει τόσο την υπερβολή όσο και την έλλειψη. Τον κορεσμό και την πείνα. Αναζητά τη μετριοφροσύνη, τη μεσότητα δηλαδή μεταξύ της αλαζονείας και της μικροπρέπειας. Το θάρρος, μεταξύ του θράσους και της δειλίας. Το κέντρο είναι λογική. (Ξεχασμένος Αριστοτέλης!)

Το κέντρο είναι κατάκτηση. Είναι αδιάκοπος αγώνας να βρεις εκείνο το σημείο που γαληνεύει η εντροπία των άκρων, που ακυρώνει την επίθεση των άκρων.

Το κέντρο δεν είναι στατικό, είναι δυναμικό. Επαναπροσδιορίζεται συνεχώς, καθώς νέα δεδομένα απειλούν την ισορροπία που πετυχαίνει μια δεδομένη στιγμή. Το κέντρο είναι η μήτρα της πολιτικής. Αναιρεί και αναιρείται σε μια αέναη προσπάθεια να κατακτήσει συνθήκες κοινωνικής ομαλότητας, ευημερίας του πολίτη και ισχυρού κράτους. Το κέντρο είναι ριζοσπαστικό. 
Το κέντρο δεν απορρίπτει τις δυναμικές της κεντροδεξιάς και της κεντροαριστεράς. Τις συνθέτει. Όταν δεν τα καταφέρνει αφήνει πίσω ταμπέλες άνευ περιεχομένου: «κεντροδεξιά» - «κεντροαριστερά».

Το κέντρο δεν είναι δόγμα, δεν βολεύεται σε μόνιμες συνταγές, δεν έχει αμετακίνητες θέσεις. 
Μία είναι η θέση του: Ο αγώνας να κρατηθεί στο Κέντρο. 
Και αυτό ως αξία είναι ακρότητα.

7/10/13

«Το φως των αστεριών χρειάζεται χρόνο»

Κάποτε πρέπει να θεσπιστεί νόμος. Τα μνημεία, τα αγάλματα, οι ονοματοδοσίες δρόμων, και κάθε λογής τιμές προσώπων στο δημόσιο χώρο, να πραγματοποιούνται αρκετά χρόνια μετά το θάνατό τους. Τουλάχιστον 15. 
Δεν μπορεί να πεθαίνεις σήμερα και σε ένα μήνα να έχεις άγαλμα και όνομα σε πλατεία. Το σκεπτικό είναι ότι ο βίος των ανθρώπων, οι πράξεις τους δηλαδή, οι επιλογές, τα έργα τους και ενίοτε ο "ηρωικός" θάνατός τους, χρειάζονται χρόνο για να αποτιμηθούν νηφάλια και αντικειμενικά (όσο γίνεται). 
Αυτός που σήμερα αξιολογείται ως σημαντικός, σε δέκα χρόνια μπορεί να έχει ξεθωριάσει. Και το αντίστροφο. Αυτός που περνάει απαρατήρητος σήμερα, δύναται να επιστρέψει κάποτε στη μνήμη των ανθρώπων με τεράστια δυναμική. Πάμπολλα τα παραδείγματα.
Για σκεφτείτε το.

«Ετούτη η πελώρια πράξη βρίσκεται καθ’ οδόν. Ταξιδεύει. Δε χτύπησε ακόμη στ’ αυτιά των ανθρώπων. Χρειάζεται χρόνο η αστραπή και η βροντή. Το φως των αστεριών χρειάζεται χρόνο. Οι πράξεις των ανθρώπων χρειάζουνται χρόνο από τότε που γίνανε, ως τότε που θα φτάσουν στα αυτιά και στα μάτια τους.» Φρίντριχ Νίτσε - "Η χαρούμενη επιστήμη" (μτφ: Δ.Λιαντίνης)

4/10/13

Άλλο γατόφιλος, άλλο ζωόφιλος.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων, που είναι σήμερα, θα πω τούτα:
Το να έχεις μια γάτα, ή ένα σκύλο, ή ένα κουνελάκι στο σπίτι δεν σε κάνει απαραίτητα ζωόφιλο. 
Άλλο γατόφιλος, άλλο ζωόφιλος. Έχουμε μπερδέψει τις έννοιες. Η ζωοφιλία είναι μια στάση που ξεφεύγει από τη αγάπη ή τη συμπάθεια σε ένα ή περισσότερα είδη ζώων. Πρόκειται για συνολική αντίληψη του κόσμου και της ζωής.

Ο ζωόφιλος αντιλαμβάνεται τη φύση ενιαία και αδιαίρετη, και δίνει τόση σημασία στην ύπαρξη ενός σκύλου όση δίνει και στην ύπαρξη μιας σαύρας. Αφετηρία της στάσης του δεν είναι τα συναισθήματα που του δημιουργεί η τρυφερή φατσούλα μιας νεογέννητης γάτας, αλλά η έγνοια του για τη λειτουργία της γάτας και του αλόγου και της αλεπούς και του φιδιού… στο μυστήριο της φύσης.

Για το ζωόφιλο ζητούμενο είναι η αρμονία και η συνέχεια της φυσικής εξέλιξης. 
Για το ζωόφιλο μια νεκρή γάτα στο δρόμο από «τροχαίο», είναι ασήμαντη εξέλιξη μπροστά στην εξαφάνιση των αργυροπελεκάνων από τις Πρέσπες (και αλλού), εξαιτίας της παρέμβασης του ανθρώπου (παράνομο-ή νόμιμο- κυνήγι, ρύπανση ή συρρίκνωση των βιοτόπων). Ο ζωόφιλος προτάσσει τη λογική απέναντι στο συναίσθημα και στον πολιτισμό των pet shop (ναζάκια, φατσούλες, χαδάκια, "so cute"… και μυαλά κενά ουσίας) 
Η ζωοφιλία είναι στάση ζωής. Συνώνυμη του φυσικού ανθρώπου και της αγάπης για τη φύση.


(Δυτικοαφρικανός Μαύρος Ρινόκερος-Diceros bicornis longipes. Αυτό το υποείδος έχει εξαφανιστεί. Παλαιότερα ζούσε στο μεγαλύτερο μέρος της σαβάνας στη δυτική Αφρική. Στις 7 Ιουλίου 2006 η Παγκόσμια Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN) ανακοίνωσε την εξαφάνιση του είδους εξαιτίας της δράσης ενός πιο επικινδύνου είδους: του ανθρώπου)