22/10/13

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο «παραμύθι» από την απόδειξη του μύθου.

Ήταν 1984 όταν προβλήθηκε αυτή η ταινία («Τα χρόνια της θύελλας»). Ήμουν 17 χρονών παλικαράκι, μαθητής λυκείου. Όταν βγήκα από τον κινηματογράφο, κάπου στα Πατήσια, έτρεχαν ακόμα δάκρυα τα μάτια μου. Η σκηνή του αποχωρισμού στο τέλος, και η άλλη με τον Κατράκη, με στοίχειωσαν για χρόνια.

Ένα χρόνο πριν, ένας αγαπημένος καθηγητής μου – δεν ζει- μας μάζευε στα διαλείμματα και μας μιλούσε για πολιτική. Ήταν "αριστερός" – έτσι γενικά τον θυμάμαι. Από εκείνον άκουσα για πρώτη φορά τις λέξεις «παρακράτος της δεξιάς», «λαϊκή κυριαρχία» και «σοσιαλιστικός παράδεισος». Μου είχε δώσει, θυμάμαι, ένα βιβλίο για την Αλβανία που μιλούσε για την «κοινωνική δικαιοσύνη» στη χώρα και τα «άλματα προόδου» που είχε κάνει. Δεν θυμάμαι τίτλο (εκδ. Σύγχρονη Εποχή), θυμάμαι όμως καλά ότι περίμενα πως και πως να τελειώσω το σχολείο να πάω να ζήσω στην Αλβανία. Λίγο αργότερα άλλαξα άποψη. Διάβασα το «Ο Σοβιετικός τρόπος ζωής» (αυτό στη φώτο - το βρήκα χθες τυχαία σε ένα μπαούλο στο πατρικό μου - το είχε κρύψει η μάνα μου) και τα Τίρανα αντικαταστάθηκαν από τη Μόσχα. Τόσο με είχε επηρεάσει.

Μετά ήρθε η ταινία. Και μετά ήρθε ο «Αμάρμπεης». Ο Καπετάνιος της 13ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Θεόδωρος Καλλίνος. Τον γνώρισα τυχαία σε ένα κουρείο. Το γραφείο του ήταν στη Σωκράτους, απέναντι από το παλιό εφετείο. Εκεί έμπαιναν και έβγαιναν παλιοί αντάρτες και καπεταναίοι. Και εγώ καθόμουν σε μια γωνία και με το στόμα ανοιχτό ρουφούσα ιστορίες της Αντίστασης.

Λένε ότι στην εφηβεία τυπώνεται ο δεύτερος κώδικας στο μυαλό του ανθρώπου. Αυτός παραπάνω ήταν, με δυο λόγια. Ο πρώτος ήταν άλλης «ποιότητας». Κατάγομαι από δεξιά οικογένεια. Και από μάνα και από πατέρα. Από μικρός άκουγα ιστορίες για τους «κακούς κομμουνιστές» που κυνηγούσαν τους συγγενείς μου. Ο παππούς μου «πήδηξε από το παράθυρο όταν μπήκαν οι αντάρτες στο σπίτι να τον πιάσουν και έτρεξε σαν άνεμος να χαθεί». Τον θείο της μάνας μου, ένστολο της χωροφυλακής, «τον σκότωσε η ΟΠΛΑ» (εκτελεστικό όργανο του ΚΚΕ) στον Κολωνό. Τέτοια άκουγα μικρός, και από τα δύο σόγια. 
Η σύγκρουση μέσα μου ήταν μοιραία. Αλλά πάντα ο νέος κώδικας εγγράφεται πάνω από τον παλαιό. (Αλλά και εκείνος ο παλιός δεν εξαφανίζεται τελείως…)

Στα 18 μου ήταν έτοιμος πια για τη δική μου επανάσταση. Ύψωσα ανάστημα απέναντι στο δεξιό παρελθόν της οικογένειάς μου. “Κάντε στην άκρη να περάσει ο «αριστερός αλικάκος»”. Οικογενειακό σκάνδαλο! 
Θυμάμαι τη μακαρίτισσα τη γιαγιά μου από τη Μάνη να λέει στον πατέρα μου: «αν είχα γιο κουμμουνιστή θα τον έδιωχνα από το σπίτι». Μπροστά μου. Ο πατέρας μου ένα ράκος με την κατάντια μου. Λίγους μήνες πριν είχε έρθει στο συντηρητικό σχολείο που πήγαινα και είχε ζητήσει τη βοήθεια των καθηγητών. «Χάνω το παιδί μου. Διαβάζει μόνο Μαρξ και Λένιν», τους είπε. Βρέθηκε ένας φωτισμένος και κάπως τον ηρέμησε: «μην ανησυχείτε, ας τους διαβάζει, θα βρει το δρόμο του…».

Και τον βρήκα. Στα χρόνια που πέρασαν ήρθαν τα πάνω κάτω μέσα μου. Μεγάλη ιστορία το πώς - άλλη φορά... Σημασία έχει ότι κατάφερα, σιγά σιγά, να μπορώ να διαβάζω ή να ακούω οποιαδήποτε άποψη από οποιοδήποτε χώρο (πολιτικό, θρησκευτικό, κοκ), όσο «τρελή» και να είναι, χωρίς να ταράζομαι. Υπό μια προϋπόθεση: να μην περιέχει «απόδειξη». Τι εννοώ; Ενώ μπορούσα να ακούσω ατάραχος την άποψη ότι, για παράδειγμα, ο Ιησούς περπάτησε στο νερό, δεν μπορούσα να ακούσω τις «αποδείξεις» γι’ αυτό. Ενώ μπορούσα να διαβάσω ατάραχος την άποψη ότι υπάρχουν καλικάτζαροι, προσπερνούσα θυμωμένος το κεφάλαιο των «αποδείξεων».

Σήμερα πια λατρεύω τους παραμυθάδες και τα παραμύθια τους. Το μύθο δηλαδή που γνωρίζει ότι είναι μύθος. Και μισώ οποιαδήποτε προσπάθεια εξορθολογισμού τους. Μπορώ να ακούσω «τέρατα» με μεγάλη ευχαρίστηση, κι αν έχουν και παιδαγωγικό χαρακτήρα, ή έστω ψυχαγωγικό, με ακόμη μεγαλύτερη. Μην αρχίσεις όμως τα «επιχειρήματα» και τις «αποδείξεις». Θα με κακοκαρδίσεις. Και στο τέλος θα τα σπάσουμε.

Θέλω να μείνω εκεί, στην αθωότητα των πρώτων μου μύθων. Στην επιθυμία μου να ζήσω στα Τίρανα και τη Μόσχα. Στους «επίγειους παραδείσους» της εφηβείας μου. Και αυτούς, και τους άλλους κόσμους των καπεταναίων με τα τρομερά κατορθώματά τους, κάτι από άνθρωπο κάτι από Διγενή. Και στην ταινία με τον Κατράκη, με τους «καλούς» από δω και τους «κακούς» από κει. Αλλά και τις άλλες τις παιδικές ιστορίες, με τους «κακούς κομμουνιστές», τον «καλό χωροφύλακα» θείο μου και τον παππού μου που «είχε φτερά στα πόδια».

Όλους και όλα έτσι θέλω να τα θυμάμαι. Μην υψώνεις λοιπόν το δάκτυλο προσφέροντας «αποδείξεις», σε παρακαλώ.
Γιατί δεν υπάρχει μεγαλύτερο «παραμύθι» από την απόδειξη του μύθου. Και είναι παραμύθι κακογραμμένο και αντιπαιδαγωγικό. Ανόητο και ανέντιμο. Χυδαίο και απάνθρωπο. 
Ένα καλό παραμύθι δεν σου ζητάει τίποτα. Παρά μόνο να προστατέψεις το ψέμα του.
Αυτός κι αν είναι αγώνας!

Δεν υπάρχουν σχόλια: